Tại Việt Nam, tám tỷ phú USD đang gắn tên tuổi với những doanh nghiệp lớn trong nhiều lĩnh vực, từ bất động sản, hàng không đến công nghiệp và tiêu dùng; hành trình của họ cho thấy những khát vọng từng bị nghi ngờ có thể trở thành điểm khởi đầu cho các bước phát triển dài hơi.

Có những mục tiêu phải mất nhiều năm mới cho thấy hình hài rõ nét. Một khu đô thị được hình thành, một hãng hàng không mở thêm đường bay, một nhà máy thép mở rộng sản xuất; mỗi bước đi đều cho thấy doanh nghiệp đã thay đổi, nhưng cũng mở ra những câu hỏi mới về chặng đường phía trước.

Năm 2014, ông Phạm Nhật Vượng từng chia sẻ mong muốn những con phố ở Hà Nội và TP.HCM sầm uất như Hồng Kông (Trung Quốc) hay Singapore. Ông cũng nhấn mạnh mong muốn để lại giá trị cho thế hệ sau. Sau đó, Vingroup và Vinhomes phát triển nhiều khu đô thị lớn như Vinhomes Riverside, Ocean Park, Smart City và Grand Park, tích hợp nhà ở cùng các tiện ích, dịch vụ và không gian thương mại.

Một giấc mơ khác gắn với chiếc ô tô mang thương hiệu Việt. Tại lễ khởi công tổ hợp VinFast ở Hải Phòng năm 2017, ông Phạm Nhật Vượng đặt mục tiêu đưa thương hiệu ô tô Việt Nam ra thị trường quốc tế. VinFast chuyển sang sản xuất xe điện, mở rộng hoạt động ra nước ngoài và đầu tư cơ sở sản xuất tại Ấn Độ, Indonesia. Con đường này vẫn còn nhiều thử thách khi doanh nghiệp phải cạnh tranh với những hãng xe đã có kinh nghiệm, công nghệ và hệ thống cung ứng lớn.

Với bà Nguyễn Thị Phương Thảo, câu chuyện của Vietjet bắt đầu từ mong muốn đưa cơ hội bay đến nhiều người hơn. Hãng khai thác thương mại từ năm 2011, mở rộng đường bay trong nước và quốc tế, phát triển đội tàu bay. Hàng không giá rẻ dần trở thành một phần quan trọng của thị trường vận tải hàng không Việt Nam.

Trong ngành thép, ông Trần Đình Long từng khẳng định: “Hòa Phát sẽ chỉ làm những việc khó”. Tập đoàn kiên trì đầu tư vào công nghiệp nặng, xây dựng các khu liên hợp sản xuất quy mô lớn tại Dung Quất và vươn lên dẫn đầu thị trường thép xây dựng trong nước. Việc chuẩn bị sản xuất thép đường ray phục vụ những dự án đường sắt quy mô lớn cho thấy doanh nghiệp đang hướng đến các sản phẩm đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật cao hơn.

Ở một góc khác của đời sống, ông Nguyễn Đăng Quang từng mong muốn mỗi gia đình Việt Nam có ít nhất một sản phẩm Masan trong căn bếp. Thực phẩm, gia vị và hệ thống bán lẻ giúp doanh nghiệp hiện diện trong hoạt động tiêu dùng hằng ngày. Trong khi đó, ông Hồ Hùng Anh và ông Ngô Chí Dũng xây dựng Techcombank và VPBank thành những ngân hàng tư nhân có quy mô đáng kể, cung cấp vốn và dịch vụ tài chính, đồng thời thúc đẩy số hóa hoạt động ngân hàng.

Tám tỷ phú USD được đề cập gồm ông Phạm Nhật Vượng, bà Nguyễn Thị Phương Thảo, bà Phạm Thu Hương, bà Phạm Thúy Hằng, ông Trần Đình Long, ông Hồ Hùng Anh, ông Ngô Chí Dũng và ông Nguyễn Đăng Quang. Mỗi người gắn với một hướng kinh doanh riêng, nhưng các doanh nghiệp của họ đều cho thấy khu vực tư nhân Việt Nam đã mở rộng đáng kể trong thập kỷ qua.

Theo số liệu bài gốc dẫn tại ngày 11/10/2026, ông Phạm Nhật Vượng có tài sản 35,2 tỷ USD, xếp thứ 66 thế giới và đứng đầu Việt Nam. Bà Phạm Thu Hương sở hữu 4 tỷ USD, xếp thứ 1.067; bà Phạm Thúy Hằng có 2,8 tỷ USD. Đến cuối tháng 6/2026, tổng tài sản Vingroup vượt 1,3 triệu tỷ đồng, Hòa Phát đạt gần 279.000 tỷ đồng và Techcombank gần 1,3 triệu tỷ đồng.

Chặng đường phía trước cần nhiều hơn tham vọng

Những con số ấy cho thấy quy mô nguồn lực đã tích lũy. Nhưng phía sau mỗi bước phát triển vẫn là một hành trình chưa kết thúc, bởi thành công ở thị trường trong nước không tự động đưa doanh nghiệp đến vị trí vững chắc trên bản đồ kinh tế thế giới.

VinFast phải cạnh tranh với các hãng xe điện Trung Quốc, Mỹ, Hàn Quốc và châu Âu. Hòa Phát cần tiếp tục cải thiện công nghệ, chất lượng sản phẩm và khả năng tham gia các chuỗi cung ứng có giá trị cao. Với FPT, hành trình từ gia công phần mềm sang dịch vụ công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và những hoạt động ban đầu trong lĩnh vực bán dẫn mở ra cơ hội mới. Dù vậy, doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn khoảng cách ở những lĩnh vực cốt lõi như thiết kế chip tiên tiến, sản xuất bán dẫn quy mô lớn và phát triển nền tảng AI hàng đầu.

Thập kỷ tới sẽ đặt ra những yêu cầu khác. AI, điện toán đám mây, bán dẫn, vật liệu tiên tiến, năng lượng xanh và robot đang làm thay đổi nền kinh tế thế giới. Để bước vào những lĩnh vực này, doanh nghiệp cần vốn đầu tư lớn, nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu dài hạn và hệ sinh thái công nghiệp đồng bộ.

Vingroup mở rộng quan tâm sang công nghiệp, năng lượng, pin và robot; FPT theo đuổi AI, bán dẫn và hạ tầng số; Hòa Phát tìm cách nâng cấp năng lực sản xuất thép. Các ngân hàng tư nhân đẩy mạnh số hóa, còn Masan có cơ hội ứng dụng công nghệ vào chuỗi cung ứng và bán lẻ.

Tuy nhiên, không phải cứ mở rộng đầu tư là sẽ thành công. Doanh nghiệp phải xác định lĩnh vực phù hợp với thế mạnh, kiểm soát dòng tiền, xây dựng đội ngũ nghiên cứu và kiên trì với mục tiêu dài hạn. Một quyết định đầu tư chỉ có ý nghĩa bền vững khi tạo ra năng lực thực chất, thay vì chạy theo xu hướng nhất thời.

Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, chính sách công cũng có vai trò quan trọng. Đầu tư cho khoa học công nghệ, đào tạo nhân lực, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, phát triển hạ tầng và duy trì môi trường cạnh tranh bình đẳng sẽ tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo. Sự phối hợp giữa Nhà nước và khu vực tư nhân có thể giúp hình thành những doanh nghiệp đủ sức đi xa hơn.

Kinh nghiệm Hàn Quốc cho thấy các tập đoàn lớn có thể trở thành động lực công nghiệp hóa. Nhưng để tạo ra giá trị lâu dài, sức mạnh của họ cần gắn với năng suất, xuất khẩu, đổi mới công nghệ và sự phát triển của các doanh nghiệp phụ trợ trong nước.

Với Việt Nam, câu chuyện không chỉ nằm ở số lượng tỷ phú USD hay giá trị tài sản của những người đứng đầu doanh nghiệp. Điều đáng quan tâm hơn là những tập đoàn này có thể làm chủ công nghệ, nâng cao giá trị sản phẩm trong nước, tạo việc làm chất lượng cao và đưa doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu đến đâu.

Những mục tiêu từng gây hoài nghi có thể trở thành động lực cho một hành trình dài. Nhưng khi quy mô đã lớn hơn, yêu cầu đặt ra cũng cao hơn. Thành công cuối cùng không chỉ được đo bằng tài sản của người sáng lập, mà còn bằng năng lực cạnh tranh quốc tế và những giá trị bền vững doanh nghiệp mang lại cho xã hội.

Bùi Hà (tổng hợp) 

Từ Khóa: