Trung Quốc đã trở thành thị trường xuất khẩu gạo lớn thứ hai của Việt Nam sau khi nhập hơn 1 triệu tấn trong 8 tháng đầu năm 2026, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước.

Báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy Trung Quốc chi gần 505 triệu USD mua gạo Việt Nam trong 8 tháng, chiếm 17,4% tổng lượng xuất khẩu. Một năm trước, thị trường này đứng thứ tư với hơn 565.000 tấn, trị giá 286,7 triệu USD.

Trong khi Trung Quốc tăng mua, xuất khẩu gạo Việt Nam lại giảm. 9 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khoảng 6,4 triệu tấn, thu 3,11 tỷ USD, giảm 6,1% về lượng và 10,9% về giá trị do giá xuất khẩu bình quân giảm.

Nhu cầu từ Trung Quốc đã được dự báo tăng trước khi số liệu 8 tháng được công bố. USDA hồi tháng 7 nâng dự báo nhập khẩu gạo của Trung Quốc năm 2026 lên 3,9 triệu tấn, cao hơn 400.000 tấn so với dự báo trước đó. Một phần sản lượng được sử dụng làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi.

Đến hết tháng 6, Trung Quốc đã nhập khoảng 1 triệu tấn gạo Việt Nam, với kim ngạch khoảng 530 triệu USD. Số liệu này cho thấy mức tăng không chỉ xuất hiện trong một vài tháng cuối mà đã hình thành từ đầu năm.

Một thị trường tăng tốc giữa lúc xuất khẩu gạo đi xuống

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, gạo tấm là động lực đáng kể của xu hướng trên khi nhu cầu tại Trung Quốc tăng mạnh để phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi. Trong khi đó, Philippines tiếp tục đứng đầu với 40,9% thị phần dù lượng gạo Việt Nam xuất sang đây giảm 16,8%.

Điểm đáng chú ý nằm ở sự mất cân đối giữa các thị trường. Trong lúc tổng lượng và giá trị xuất khẩu gạo của Việt Nam cùng giảm, Trung Quốc lại tăng mua mạnh, giúp thị trường này vươn lên vị trí thứ hai.

Với Philippines và Trung Quốc chiếm hơn 64% tổng lượng gạo xuất khẩu, lợi thế về sức mua đồng thời đi kèm rủi ro tập trung. Nếu chính sách nhập khẩu tại một trong hai thị trường thay đổi, xuất khẩu gạo Việt Nam có thể chịu tác động đáng kể.

Giá bán sang Trung Quốc khoảng 490 USD/tấn, tính từ gần 505 triệu USD cho hơn 1 triệu tấn, cũng không cho thấy đây là dòng hàng có mức giá bất thường. Mức này gần với giá xuất khẩu bình quân 484,8 USD/tấn của Việt Nam.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vì vậy khuyến nghị tiếp tục đa dạng hóa thị trường. Trường hợp Iraq là một tín hiệu đáng chú ý khi lượng gạo Việt Nam xuất sang thị trường này trong 8 tháng tăng 98,9 lần, dù kim ngạch mới gần 14 triệu USD.

Đà tăng của Trung Quốc đang mở thêm đầu ra cho gạo Việt Nam, nhưng cũng đặt ra yêu cầu giảm phụ thuộc vào một số thị trường lớn. Đây là bài toán dài hạn khi xuất khẩu vẫn phải dựa nhiều vào diễn biến của từng thị trường.

Trần Thu (tổng hợp)

Từ Khóa: