Mưa lớn liên tiếp khiến nhiều khu dân cư tại TPHCM chìm trong nước nhiều ngày, gây thiệt hại tài sản và đảo lộn sinh hoạt. Thực trạng này cho thấy những hạn chế trong thoát nước đô thị vẫn chưa được giải quyết triệt để.
- Nhận đổi 30.000 USD rồi ôm tiền bỏ trốn vào Nha Trang
- Cơ trưởng Flydubai kể lại khoảnh khắc giành quyền mở cửa buồng lái
- Camera ghi lại cảnh thiếu niên 15 tuổi lái xe tải rời đi
Tại TPHCM, những trận mưa lớn cuối tháng 9 và đầu tháng 10 tiếp tục phơi bày những bất cập trong công tác chống ngập. Nhiều tuyến đường ngập sâu, nhà dân bị nước bao vây, phương tiện chết máy, hoạt động kinh doanh đình trệ. Có nơi, người dân phải sử dụng xuồng để di chuyển, trong khi máy bơm hoạt động liên tục nhưng không thể xử lý hết lượng nước tồn đọng.
Thực tế này đặt ra câu hỏi về khả năng đáp ứng của hệ thống thoát nước hiện hữu trước những trận mưa lớn, đồng thời cho thấy chống ngập không thể chỉ dựa vào việc bơm nước ra ngoài. Tại đường Công Nghệ Mới, xã Tân Vĩnh Lộc, nhiều hộ dân phải sống trong cảnh nước ngập kéo dài hơn một tuần. Chiếc xuồng trở thành phương tiện đi lại chủ yếu, phục vụ cả việc đưa đón học sinh và vận chuyển xe máy ra đường lớn.
Bà Thị Hai cho biết sau mỗi trận mưa, nước có thể ngập nhà 4-5 ngày mới rút. Gia đình từng cố gắng tát nước nhưng bất lực khi nước liên tục tràn vào. Tình trạng ngập kéo dài còn làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường và chập điện.
Không chỉ khu vực này, người dân trên đường Phan Huy Ích, phường Tân Sơn, cũng thường xuyên phải tìm cách ngăn nước tràn vào nhà. Theo ông Nguyễn Văn Đức, mặt đường thấp hơn khu vực kênh Tham Lương, khiến nước dâng cao có thể tràn ra đường khi mưa lớn. Dòng nước chảy xiết còn gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông.
Tại xã Hóc Môn, đường Bà Triệu tiếp tục ngập sâu. Người dân phản ánh tình trạng này đã kéo dài nhiều năm và trở nên nghiêm trọng hơn trong quá trình thi công dự án mở rộng, nâng cấp đường Trần Văn Mười. Những lô cốt công trình gây cản trở giao thông, trong khi vật tư ngổn ngang và nước đọng được ghi nhận tại khu vực thi công ngày 2/10.
Ở đường Nguyễn Gia Trí, phường Thạnh Mỹ Tây, anh Phạm Văn Đạt phải dắt xe qua dòng nước đầy rác để đón con gái. Hai cha con chỉ về đến nhà sau 23h. Theo anh Đạt, gần 20 năm sinh sống tại khu vực, đây là lần đầu anh chứng kiến nước ngập nặng và rút chậm như vậy.
Những trường hợp này cho thấy ngập úng không còn đơn thuần là tình trạng xảy ra trong vài giờ sau mưa. Khi nước tồn tại nhiều ngày, người dân phải tự tìm phương tiện di chuyển, bảo vệ tài sản và duy trì những hoạt động thiết yếu trong điều kiện thiếu an toàn.
Thiệt hại không dừng ở đường phố
Tối 30/9, mưa lớn kết hợp triều cường khiến hàng trăm nhà dân tại hẻm 84 đường số 11, phường Thủ Đức bị ngập. Nước dâng nhanh, có nơi sâu khoảng 1 m, làm hư hỏng nhiều vật dụng, thiết bị điện tử và phương tiện.
Ông Lê Công Thành cho biết nước tràn vào nhà khoảng 20h, khiến giường, tủ, máy giặt và tủ lạnh bị ngâm nước. Gia đình ông phải bắt đầu dọn dẹp từ 2h sáng, vệ sinh bùn đất và kiểm tra những đồ đạc bị hư hỏng.
Tại nhiều hộ dân khác, xe máy phải đưa đến tiệm sửa chữa sau khi bị ngâm nước. Những thiệt hại này không chỉ phát sinh từ tài sản hư hỏng mà còn kéo theo chi phí sửa chữa, vệ sinh và gián đoạn công việc.
Các trường học cũng chịu ảnh hưởng. Cô Lý Thị Như Hoa, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bình Triệu, cho biết chỉ cần mưa khoảng một giờ, nước đã tràn vào các phòng học tầng trệt. Nhà trường phải điều chỉnh giờ vào học để dọn dẹp, có thời điểm được chính quyền địa phương hỗ trợ máy bơm từ 3-4h sáng.
Theo đại diện UBND phường Thủ Đức, nguyên nhân ban đầu gây ngập nặng tại khu vực là mưa lớn kết hợp triều cường. Một số đoạn cống gần bờ rạch Thủ Đức liên quan đến quá trình thi công dự án Vành đai 2 gặp vấn đề, khiến nước tràn vào khu dân cư.
Như vậy, tình trạng ngập tại TPHCM chịu tác động của nhiều yếu tố, từ lượng mưa lớn, triều cường đến những bất cập tại hệ thống thoát nước và quá trình thi công công trình. Nếu các yếu tố này không được xử lý đồng bộ, nguy cơ ngập vẫn có thể tiếp diễn ngay cả khi một số dự án chống ngập được hoàn thành. TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM, cho rằng lượng nước mưa của thành phố rất lớn, không thể chỉ dựa vào hệ thống cống để chứa và thoát toàn bộ lượng nước.
Ông đề xuất xây dựng các hồ sinh thái tại những vị trí thường xuyên ngập. Trong mùa mưa, những khu vực này có thể làm nhiệm vụ trữ nước, giảm áp lực cho hệ thống thoát nước. Vào mùa khô, không gian đó có thể được chuyển đổi thành công viên, sân chơi, bãi đỗ xe hoặc các khu vực công cộng.
Theo đề xuất, việc tận dụng địa hình tự nhiên, nạo vét và khôi phục không gian chứa nước có thể giúp hạn chế chi phí đầu tư. Các vật liệu tái chế, vật liệu tuần hoàn cũng có thể được sử dụng trong quá trình hình thành công viên và không gian sinh thái.
Giải pháp này hướng đến việc bổ sung khả năng trữ nước thay vì chỉ tập trung đưa nước qua hệ thống cống. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào vị trí bố trí hồ, dung tích chứa, khả năng kết nối với hệ thống thoát nước và việc quản lý quỹ đất đô thị.
Bên cạnh đó, tiến độ các dự án giao thông và thoát nước cần được kiểm soát chặt chẽ. Việc thi công kéo dài, nếu làm ảnh hưởng đến dòng chảy hoặc gây cản trở thoát nước, có thể khiến đời sống người dân thêm khó khăn. Dự án chống ngập có tổng mức đầu tư khoảng 10.000 tỷ đồng được dự kiến hoàn thành và bàn giao các hạng mục cho TPHCM vào ngày 15/11. Đây là một trong những công trình được kỳ vọng góp phần cải thiện tình trạng ngập tại thành phố.
Dù vậy, hoàn thành một dự án không đồng nghĩa toàn bộ TPHCM sẽ hết ngập. Khả năng chống ngập còn phụ thuộc vào sự đồng bộ giữa các công trình, năng lực tiêu thoát nước, điều kiện triều cường và không gian trữ nước tại từng khu vực.
Bài toán đặt ra không chỉ là xây thêm cống hay đẩy nhanh tiến độ dự án, mà còn phải xác định nước sẽ được giữ lại ở đâu, thoát đi theo hướng nào và các công trình có phối hợp hiệu quả hay không. Khi những vấn đề này chưa được giải quyết toàn diện, câu hỏi bao giờ TPHCM hết ngập vẫn chưa có lời đáp rõ ràng.
Đào Chương (tổng hợp)