Để đưa ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” từ Pháp về Việt Nam, doanh nhân Nguyễn Thế Hồng (Bắc Ninh) trải qua những cuộc đàm phán căng thẳng, có lúc kéo dài đến 2h sáng. Thương vụ năm 2022 khép lại với mức giá 6,1 triệu Euro, tương đương 153 tỷ đồng tại thời điểm mua.

Tại Bảo tàng tư nhân Hoàng Gia Nam Hồng (Bắc Ninh), nhân viên lấy ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” từ kho, cẩn thận đặt vào hộp kính giữa căn phòng rộng hơn 100m² để khách tham quan chiêm ngưỡng.

Cổ vật này được ông Nguyễn Thế Hồng, doanh nhân hoạt động trong lĩnh vực xây dựng và bất động sản, mua tại Pháp năm 2022. Để hoàn tất thương vụ, ông không chỉ cần nguồn lực tài chính mà còn trải qua quá trình thương thảo với nhà đấu giá và phía sở hữu cổ vật, cùng sự phối hợp của các cơ quan Việt Nam.

Bảo tàng Hoàng Gia Nam Hồng được ông thành lập năm 2017. Hiện ông đang tu sửa, sắp xếp không gian trưng bày hiện vật để chuẩn bị khai trương trong thời gian tới.

Những cuộc thương thảo quyết định số phận cổ vật

Năm 2022, khi biết hãng đấu giá Millon ở Pháp tổ chức đấu giá nhiều hiện vật, trong đó có chiếc bát vàng thời Nguyễn, ông Hồng cùng vợ sang Pháp với mong muốn bổ sung cổ vật vào bộ sưu tập cá nhân.

Tại phiên đấu giá, chiếc bát vàng mang số thứ tự 100, còn ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” mang mã số 101, có giá khởi điểm khoảng 4 triệu Euro, tương đương 115 tỷ đồng theo thông tin thời điểm đó.

Ông Hồng ban đầu không đặt nhiều hy vọng mua được chiếc ấn bởi có sáu nhà sưu tập nước ngoài tham gia đấu giá, đều được ông đánh giá là có tiềm lực tài chính mạnh.

“Ban đầu, tôi nghĩ khó mua được chiếc ấn, vì 6 nhà sưu tập tham gia đấu giá đến từ nước khác đều có tiềm lực tài chính mạnh”, ông nhớ lại.

Khi chiếc bát vàng được trả giá 670.000 Euro, tương đương hơn 19 tỷ đồng, phía nhà đấu giá bất ngờ thông báo tạm hoãn phiên đấu giá ấn vàng. Nhận thấy cơ hội có thể không còn nhiều, ông Hồng quyết định chuyển hướng, tập trung tìm cách mua chiếc ấn.

“Đó là thời cơ rất quan trọng. Nếu các đại gia nước ngoài mua được ấn vàng, rất khó sưu tập lại được”, ông bày tỏ.

Ông lập tức liên hệ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để trình bày nguyện vọng đưa cổ vật về nước. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sau đó phối hợp với Bộ Ngoại giao và Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp làm việc với các bên liên quan.

Để phía Millon hoãn hai phiên đấu giá trong hơn một tuần, ông Hồng chi 38.000 Euro, tương đương hơn 1,1 tỷ đồng. Ngoài ra, ông còn bỏ 75.000 Euro, khoảng 2,2 tỷ đồng, để thuê luật sư thực hiện các thủ tục.

Tháng 11/2022, đoàn công tác liên ngành gồm Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, hai chuyên gia Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cùng ba chuyên gia thuộc các bộ, ngành liên quan sang Pháp làm việc. Đoàn phối hợp với ông Hồng và Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp, thống nhất để ông đại diện phía Việt Nam thương thảo với các đối tác.

Theo lời kể của ông Hồng, các cuộc đàm phán diễn ra căng thẳng, có thời điểm kéo dài đến 2h sáng. Phía mua đưa ra những bằng chứng cho thấy ấn vàng là cổ vật của Việt Nam, qua đó thúc đẩy quá trình thương lượng về giá.

“Quá trình thương thảo diễn ra căng thẳng, có những thời điểm chúng tôi cùng phía sàn đấu giá phải làm việc đến 2h sáng với bên sở hữu cổ vật. Trải qua các cuộc làm việc và đưa ra những bằng chứng cho thấy ấn vàng này của Việt Nam, bên sở hữu hạ giá từ 20 triệu Euro xuống 6 triệu Euro”, ông Hồng kể.

Sau các cuộc đàm phán, các bên thống nhất không đưa ấn vàng ra đấu giá mà chuyển sang hình thức mua theo giá thỏa thuận. Cuối tháng 11/2022, Cục Di sản văn hóa xin phép và ký thỏa thuận với Công ty TNHH Bảo tàng Hoàng Gia Nam Hồng về việc đàm phán mua ấn vàng từ Pháp, đưa về Việt Nam và chuyển nhượng cho Nhà nước.

Theo cam kết, ông Hồng bảo đảm chỉ chuyển giao ấn vàng cho Nhà nước khi không còn nhu cầu sở hữu, trưng bày và phát huy giá trị tại Bảo tàng Hoàng Gia Nam Hồng.

Các khoản chi phí chuyển giao gồm tiền thuê luật sư đàm phán, tiền mua cổ vật cùng các loại thuế, phí liên quan và chi phí đưa hiện vật về nước, bao gồm thủ tục hải quan, vận chuyển quốc tế.

Không gian lưu giữ dấu ấn triều Nguyễn

Ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” cao 10,4cm, nặng 10,78kg, mặt vuông có kích thước 13,8 x 13,7cm. Quai ấn được đúc hình rồng uốn khúc, đầu ngẩng cao, mắt nhìn về phía trước. Phần trán, vây lưng, đuôi và bốn chân rồng được tạo tác rõ nét; mặt dưới khắc nổi bốn chữ triện “Hoàng đế chi bảo”.

Hiện vật được đặt trong hộp kính chế tác riêng, phía dưới là chiếc kệ gỗ có từ thời Nguyễn mà ông Hồng mua lại từ một nhà sưu tập. Khi không có khách tham quan, ấn được bảo quản trong kho riêng. Khu vực trưng bày nằm ở tầng 5, có nhân viên túc trực. Tủ kính sử dụng khóa vân tay, chỉ một nhân viên và gia đình ông Hồng mới có thể mở.

Ông Hồng cho biết việc bảo quản hiện vật không quá phức tạp do ấn được đúc bằng vàng, có độ bền cao và ít bị oxy hóa.

Gần 30 năm sưu tập cổ vật, từ trống đồng đến gốm sứ và hiện vật triều đình, ông Hồng cho rằng việc sở hữu mỗi món đồ đều có cái duyên riêng.

“Tôi đam mê cổ vật từ vài chục năm trước. Với người sưu tập, được sở hữu mỗi món đều do cái duyên”, ông chia sẻ.

Bảo tàng Hoàng Gia Nam Hồng hiện lưu giữ nhiều hiện vật được sưu tầm từ Anh, Pháp, Mỹ và các vùng miền trong nước. Ngoài ấn vàng “Hoàng đế chi bảo”, nơi đây còn trưng bày cặp bát vàng thời vua Khải Định, bình vôi, khánh vàng cùng nhiều cổ vật khác.

Căn phòng ở tầng 5 được thiết kế theo kiến trúc nhà gỗ truyền thống Việt Nam. Phía trên là ba gian thờ với hoành phi, câu đối và những chiếc tủ thờ cổ. Các hiện vật được bố trí hài hòa, tạo không gian trầm mặc.

Xung quanh căn phòng là những bức tranh thêu chỉ vàng được ông Hồng sưu tập sau khi mua thành công ấn vàng. Theo lời ông, một nhà sưu tập đã ngỏ ý nhượng lại chín bức tranh cho bảo tàng sau khi biết ông đưa được cổ vật về nước. Những tác phẩm này được tìm kiếm trong sáu năm và đưa về từ Pháp, Mỹ.

Tranh thêu chỉ vàng Huế là dòng thủ công mỹ nghệ cao cấp, thường thể hiện hình rồng, chữ phúc hoặc bộ tứ quý tùng, trúc, cúc, mai. Ông Hồng cho biết những bức tranh được làm để tặng vua Khải Định và vua Bảo Đại, đòi hỏi nghệ nhân dành từ sáu tháng đến một năm để hoàn thành mỗi tác phẩm.

Hành trình đưa ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” về Việt Nam không chỉ là một thương vụ trị giá hàng triệu Euro. Đó còn là quá trình thương thảo kéo dài, sự phối hợp của nhiều cơ quan và cam kết bảo quản, phát huy giá trị cổ vật trong tương lai.

Nguyễn Mùi (tổng hợp)

Từ Khóa: