Từ vết xước khi chặt tre đến mảnh gai đâm vào chân, những tổn thương tưởng chừng đơn giản đã khiến nhiều người mắc uốn ván, phải điều trị kéo dài và đối mặt nguy cơ tử vong.

Ông N.V.A, 65 tuổi, ở Ninh Bình, được gia đình đưa đến Bệnh viện Bạch Mai sau khi xuất hiện tình trạng đau họng, cứng hàm, khó nuốt, run chân tay và lơ mơ. Trước đó khoảng một tuần, ông bị ngã, xước khuỷu tay phải khi đi chặt tre sau vườn và tự sơ cứu tại nhà.

Vết thương sau đó sưng viêm, có mủ. Các bác sĩ xác định đây là đường xâm nhập nghi ngờ của vi khuẩn uốn ván, rồi điều trị cho bệnh nhân bằng huyết thanh kháng độc tố uốn ván (SAT), kháng sinh, thuốc an thần và các biện pháp hỗ trợ hô hấp.

Phải đến ngày thứ 16, ông A mới có thể ngừng thuốc an thần, ý thức dần hồi phục và bắt đầu tập phục hồi chức năng. Sau 25 ngày điều trị, các dấu hiệu sinh tồn ổn định, tình trạng nhiễm khuẩn được kiểm soát; ông được chuyển về bệnh viện tuyến dưới để tiếp tục phục hồi vận động và hô hấp.

Tại cùng bệnh viện, bà N.T.P, 71 tuổi, cũng ở Ninh Bình, nhập viện với những biểu hiện tương tự. Trước đó, bà bị gai hoa giấy đâm vào gan bàn chân phải; sau khi xuất hiện cứng hàm và co cứng cơ, bà được chẩn đoán mắc uốn ván toàn thể.

Tình trạng bệnh diễn biến nặng hơn do viêm phổi và ứ đờm. Bà phải mở khí quản, thở máy trước khi dần hồi phục và có thể bắt đầu tập vận động, hô hấp.

Vết thương đã lành vẫn có thể còn nguy cơ

Một trường hợp khác được ghi nhận tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương là bà P.T.G, 67 tuổi, ở Bắc Ninh. Theo BS Lê Sơn Việt, Khoa Cấp cứu, bà từng mắc uốn ván do thanh tre đâm vào cẳng chân khi đi làm đồng, sau đó vượt qua tình trạng nguy kịch và được xuất viện.

Gần 20 ngày sau khi trở về nhà, bà lại xuất hiện cứng hàm. Tình trạng nhanh chóng tiến triển thành co cứng ở ngực, bụng và toàn thân, khiến gia đình phải đưa bà đến bệnh viện cấp cứu.

Bệnh nhân được đặt nội khí quản và thở máy. Điều đáng chú ý là vết thương cũ đã đóng vảy, không sưng đỏ, nhưng siêu âm phát hiện một mảnh tre dài khoảng 3cm còn nằm bên trong; bà hiện vẫn được điều trị tích cực.

Những trường hợp này cho thấy tổn thương ngoài da nhỏ, thậm chí đã khô hoặc đóng vảy, không đủ để khẳng định nguy cơ uốn ván đã hết. Theo TS.BS Nguyễn Văn Dũng, Phó Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, người dân có thể chủ động phòng bệnh hiệu quả bằng vaccine.

“Người dân đừng nhìn kích thước vết thương, tình trạng chảy máu để đánh giá nguy cơ uốn ván. Sau khi bị tai nạn giao thông, tai nạn lao động, vết thương nhiễm bẩn hay kể cả khi có những vết thương da nhỏ, cần xử trí vết thương đúng cách và đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ uốn ván cũng như chỉ định dự phòng phù hợp”, BS Dũng khuyến cáo.

BS Lê Sơn Việt cũng nhắc người dân không nên đợi đến khi cơ thể co cứng mới tìm đến bệnh viện. Ban đầu, bệnh có thể chỉ biểu hiện bằng mỏi hàm, khó há miệng hoặc cứng hàm; nếu trước đó có vết thương sâu hay nhiễm bẩn, những dấu hiệu này cần được chú ý.

“Có bệnh nhân ban đầu chỉ thấy hơi mỏi hàm, cứng hàm nên tiếp tục theo dõi ở nhà. Tuy nhiên, tình trạng có thể tiến triển nhanh sang co cứng cơ ngực, cơ bụng và toàn thân. Khi ảnh hưởng đến hô hấp, bệnh nhân có thể nguy hiểm đến tính mạng rất nhanh”, BS Việt nhấn mạnh.

Khi bị thương, người dân cần rửa sạch vết thương dưới vòi nước và xà phòng, sát khuẩn phù hợp; không đắp lá, thuốc nam hoặc các chất không rõ nguồn gốc, không tự khâu kín vết thương. Với tổn thương sâu, bẩn, do vật sắc nhọn gỉ sắt gây ra hoặc tiếp xúc với đất, bùn, người bị thương nên đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và xử trí đúng cách.

Những người thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, kim loại hoặc làm việc tại công trường xây dựng cần tiêm phòng uốn ván đầy đủ. Khi có vết thương nguy cơ cao, việc thăm khám sớm giúp bác sĩ xác định có cần tiêm huyết thanh kháng độc tố hoặc vaccine hay không.

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với độc tố uốn ván đã gắn vào thần kinh. Điều trị chủ yếu là hồi sức tích cực, kiểm soát co giật, hỗ trợ hô hấp và phòng ngừa biến chứng; vì vậy, không nên xem nhẹ những vết thương nhỏ hoặc tự theo dõi kéo dài khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Bùi Hà (tổng hợp) 

Từ Khóa: