Mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại Hà Nội vừa triển khai đã kín chỗ. Nhu cầu thực tế đang vượt xa quy mô hiện có, đặt ra yêu cầu sớm hoàn thiện cơ chế vận hành và mở rộng dịch vụ.

Mỗi sáng, ông Trần Xuân Song, 76 tuổi, ở Tây Hồ, lại đến cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày của phường. Buổi chiều, ông trở về nhà với gia đình. Một lịch sinh hoạt mới thay thế những ngày dài ở nhà một mình khi con cháu đi làm.

Điều ông Song nhận được không chỉ là một nơi để nghỉ ngơi. Tại cơ sở, ông gặp những người cùng thế hệ, cùng trò chuyện về những năm tháng đã qua và cuộc sống hiện tại. Với người từng cảm thấy buồn vì thiếu người giao lưu, thay đổi đó có ý nghĩa rõ rệt.

Các hoạt động được tổ chức theo lịch cố định. Buổi sáng có tập dưỡng sinh ngoài trời, ngồi thiền, ngâm chân thảo dược. Buổi chiều là những hoạt động như học vẽ, đọc sách và hát karaoke.

Cùng với sinh hoạt tinh thần, các cụ được theo dõi sức khỏe định kỳ, sử dụng thực đơn được điều chỉnh theo bệnh lý như tiểu đường, gút, cao huyết áp và tham gia phục hồi chức năng. Ông Song cho biết trước đây thường đau mỏi, nhất là ở khớp gối. Sau khi đến cơ sở, có nhân viên y tế theo dõi và hỗ trợ điều trị, ông cảm thấy khỏe khoắn, vui vẻ hơn.

20 giường nhưng luôn kín chỗ

Quy mô nhỏ là điểm dễ nhận thấy nhất của mô hình hiện nay. Bà Trần Thị Thủy, phụ trách cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày phường Tây Hồ, cho biết nơi đây có tối đa 20 giường. Từ ngày khai trương, số giường này liên tục được sử dụng hết.

Người muốn tham gia phải đăng ký trước. Hằng ngày, cơ sở vẫn tiếp nhận người nhà hoặc các cụ đến tìm hiểu và đăng ký dự phòng. Khi có người rời cơ sở, người tiếp theo mới được mời vào. Theo bà Thủy, sự thay đổi của các cụ sau thời gian tham gia mô hình cũng cho thấy khoảng cách giữa nhu cầu chăm sóc và những gì gia đình có thể đáp ứng tại nhà.

Nhiều người khi mới đến có tâm lý đề phòng, dễ cáu gắt. Sau thời gian được chăm sóc, ăn uống, nghỉ ngơi và tham gia các hoạt động phù hợp, họ dần cởi mở hơn. Điều này đồng thời làm thay đổi áp lực của gia đình. Con cái giảm thời gian theo dõi cha mẹ khi đi làm, trong khi người cao tuổi có môi trường giao tiếp thay vì ở một mình trong nhà.

Tây Hồ không phải trường hợp riêng. Từ điểm đầu tiên tại phường Long Biên vào tháng 6, Hà Nội đã triển khai thêm các cơ sở tại Thạch Thán, Quang Trung, Giang Biên 3, Quảng An và Gia Thụy.

Nhưng số lượng cơ sở chưa đồng nghĩa với khả năng đáp ứng nhu cầu. Mỗi điểm chỉ khoảng 20 giường. Tại cơ sở Bồ Đề, người cao tuổi còn được tiếp nhận theo hình thức luân phiên 5 ngày để nhiều người có cơ hội trải nghiệm. Hà Nội hiện có hơn 1,3 triệu người cao tuổi, tương đương 16% dân số. Trong khi đó, hệ thống dưỡng lão hiện hữu mới đáp ứng khoảng 3-5% nhu cầu.

Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 có 70% xã, phường sở hữu điểm chăm sóc ban ngày. Mục tiêu này cho thấy quy mô của bài toán không nằm ở vài cơ sở thí điểm, mà ở khả năng hình thành một mạng lưới đủ rộng.

Vấn đề tiếp theo là chi phí duy trì. Các điểm thí điểm hiện chủ yếu dựa vào nguồn lực xã hội hóa và một phần hỗ trợ từ ngân sách địa phương. Khi chưa có định mức kinh tế kỹ thuật cụ thể, việc chuyển sang cơ chế thu phí để duy trì dịch vụ lâu dài vẫn chưa có lời giải hoàn chỉnh.

Mô hình dưỡng lão bán trú đã cho thấy nhu cầu tồn tại rõ ràng. Điều còn thiếu là số lượng cơ sở đủ lớn và một cơ chế vận hành đủ ổn định để nhu cầu đó không biến thành những danh sách chờ kéo dài.

Đào Chương (tổng hợp)

Từ Khóa: