Ngay đầu năm học, nhiều phụ huynh tiếp tục phản ánh phải chi hàng triệu đồng cho học thêm, dịch vụ liên kết; những khoản gọi là “tự nguyện” nhưng lại khó nói không.

Trường học biến thành “sàn dịch vụ”

Phản ánh tới phóng viên, một phụ huynh Trường Tiểu học và THCS Hợp Tiến (Hà Nội) cho biết con đang học tiểu học và phải học thêm vào thứ Bảy, Chủ nhật tại nhà giáo viên chủ nhiệm, mỗi buổi kéo dài 1 giờ 45 phút.

Theo phụ huynh này, những năm trước, con vẫn học thêm với giáo viên chủ nhiệm ngay tại trường. Trong khi đó, Thông tư 29 của Bộ GD&ĐT quy định cấm dạy thêm đối với học sinh tiểu học và cấm dạy thêm tại trường từ tháng 2/2025.

Phụ huynh cho biết dù giáo viên chủ nhiệm thay đổi hằng năm, việc dạy thêm vẫn tiếp diễn. Năm học 2025-2026, một thành viên ban phụ huynh lớp gọi điện hỏi nhu cầu học thêm để lập danh sách đăng ký. Sau đó, lớp được tổ chức 3 buổi mỗi tuần, địa điểm được giáo viên thông báo là thuê tại trường.

Sang năm nay, ngay từ kỳ nghỉ hè, phụ huynh đã đăng ký cho con học tại nhà cô vì lo con nghỉ lâu sẽ quên kiến thức. Tuy nhiên, khi nhận thấy việc học thêm không còn cần thiết, gia đình muốn cho con nghỉ nhưng lại lo con có thể bị ảnh hưởng nếu dừng học giữa chừng.

Không chỉ việc học thêm, câu chuyện còn liên quan đến thời gian trông giữ học sinh ngoài giờ. Theo lịch học 5 ngày mỗi tuần, học sinh của trường học 6 tiết/ngày, gồm 4 tiết buổi sáng và 2 tiết buổi chiều. Nếu không đăng ký học thêm, phụ huynh phải đón con từ hơn 15h.

Theo phản ánh, giáo viên chủ nhiệm thông báo các bài tập trong vở và phần nâng cao sẽ được hướng dẫn trong thời gian trông giữ ngoài giờ. Giáo viên cũng đề nghị phụ huynh nào không đăng ký thì nhắn tin riêng để cô báo với trường. Cách thông báo này khiến phụ huynh cho rằng rất khó từ chối. Gần như 100% phụ huynh trong lớp đăng ký, với mức thu trọn gói 1,8 triệu đồng/học sinh/năm.

Trao đổi với phóng viên, ông Đỗ Thái Linh, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết không nắm được thông tin giáo viên tiểu học tổ chức dạy thêm tại nhà và đề nghị phụ huynh phản ánh để nhà trường có căn cứ xử lý. Tuy nhiên, phụ huynh cho rằng khó có chuyện giáo viên trong trường tổ chức dạy thêm trái quy định mà nhà trường hoàn toàn không biết.

Tại TPHCM, nhiều phụ huynh cũng phản ánh một vấn đề khác: trường học ngày càng xuất hiện nhiều chương trình mang tên “dịch vụ giáo dục” với các khoản thu riêng. Tại Trường THCS Phạm Ngọc Thạch, một phụ huynh cho biết giáo viên chủ nhiệm yêu cầu phụ huynh đánh dấu đồng ý và ký tên vào danh sách các chương trình. Nếu gia đình có ý kiến khác, phụ huynh được đề nghị gặp riêng giáo viên để trao đổi.

Các khoản được liệt kê gồm ngoại ngữ tăng cường 170.000 đồng/tháng/học sinh; ngoại ngữ với người nước ngoài 264.000 đồng; ngoại ngữ qua Toán và Khoa học 300.000 đồng; giáo dục công dân số 100.000 đồng; STEM 92.000 đồng; chương trình nâng cao năng lực, kiến thức, kỹ năng ứng dụng tin học 170.000 đồng và công nghệ học tập số 56.000 đồng.

Tính tổng cộng, dù học sinh được miễn học phí chính khóa ở mức hơn 200.000 đồng, gia đình vẫn có thể phải chi hơn 1 triệu đồng mỗi tháng cho các chương trình liên kết, chưa kể những khoản thu khác.

“Tự nguyện” nhưng khó nói không

Không chỉ phát sinh các khoản thu, một số phụ huynh còn phản ánh chương trình liên kết được gắn với điều kiện học tập và bán trú. Tại Trường THCS Thông Tây Hội (TPHCM), một phụ huynh có con vào lớp 6 cho biết khi làm hồ sơ xin học bán trú, nhân viên nhà trường thông báo học sinh phải đăng ký đầy đủ các môn như Toán-Khoa học, Tin học quốc tế IC3, STEM, Kỹ năng sống mới được xét học bán trú. Một số phụ huynh khác cũng xác nhận tình trạng tương tự.

Tại Trường THCS Nguyễn Thị Thập, phường Tân Hưng, nội dung cam kết gửi đến gia đình học sinh nêu việc tham gia đầy đủ chương trình tăng cường tiếng Anh và các chương trình khác của nhà trường trong suốt thời gian học. Nếu không tham gia, gia đình sẽ chuyển học sinh sang lớp một buổi, đồng nghĩa với việc không được ăn bán trú.

Trước phản ứng của phụ huynh lớp 6 về việc phải đăng ký các môn liên kết mới được học 2 buổi/ngày và ăn bán trú, nhà trường xác nhận và giải thích rằng nếu không tham gia, học sinh chỉ cần học chương trình cơ bản của Bộ GD&ĐT trong một buổi mỗi ngày.

Sau cuộc họp với phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm các lớp thông báo gia đình có thể hủy đăng ký trong vòng một ngày. Những chương trình được lựa chọn gồm STEM, Kỹ năng sống, Tin học quốc tế IC3, tiếng Anh với người nước ngoài và năng khiếu.

Tuy nhiên, cách đăng ký tiếp tục khiến phụ huynh băn khoăn. Gia đình không muốn cho con học một số môn phải nhắn tin riêng cho giáo viên chủ nhiệm. Nếu đồng ý học tất cả thì không cần nhắn. Danh sách học sinh đăng ký hoặc không đăng ký cũng được gửi công khai trong nhóm lớp.

Theo phụ huynh, tại cuộc họp, giáo viên còn thông báo nếu đã đăng ký thì phải học xuyên suốt, không được hủy trong vòng một năm. Điều khiến nhiều gia đình lo ngại không phải là nhu cầu học thêm hay tham gia các chương trình bổ trợ. Vấn đề nằm ở quyền lựa chọn thực chất.

Khi các môn liên kết được xếp xen kẽ với tiết chính khóa, học sinh không đăng ký có thể phải ngồi chờ các bạn học xong mới tiếp tục chương trình. Một phụ huynh có con học lớp 1 tại TPHCM cho biết gia đình gần như không còn lựa chọn khi con phải chờ tại trường nếu không tham gia các môn liên kết. Việc một đứa trẻ lớp 1 phải ngồi chờ trong trường vừa gây bất tiện cho gia đình, vừa ảnh hưởng đến tâm lý và sinh hoạt của học sinh. Cuối cùng, phụ huynh đành đăng ký dù đây không phải nhu cầu ban đầu.

Từ những phản ánh trên, vấn đề dạy thêm, học thêm không còn đơn thuần là chuyện một gia đình có chấp nhận bỏ tiền cho con học thêm hay không. Khi các lớp học, dịch vụ giáo dục liên kết được gắn với thời khóa biểu, bán trú hoặc điều kiện sinh hoạt, sự lựa chọn của phụ huynh có nguy cơ chỉ còn trên danh nghĩa.

Trong trường công lập, việc triển khai các chương trình bổ trợ cần bảo đảm sự minh bạch về nội dung, mức thu và cách thức tổ chức. Quan trọng hơn, nếu một chương trình được xác định là tự nguyện, học sinh không tham gia vẫn cần được bảo đảm quyền học tập và sinh hoạt bình thường.

Bởi vậy, câu chuyện biến tướng dạy thêm, học thêm và các gói “dịch vụ giáo dục” đang đặt ra yêu cầu làm rõ ranh giới giữa tự nguyện và bắt buộc. Với phụ huynh, điều họ cần không chỉ là mức thu hợp lý mà trước hết là quyền được lựa chọn một cách thực chất cho con em mình.

Trần Yên (tổng hợp)

Từ Khóa: